از مراكزى كه در غيبت صغرى، امام عصر(ع) مشاهده شده، مراسم حج است. گروهى كه حضرت را ديده اند، به اين مطلب تصریح كرده اند اما در غیبت كبرى برابر روايات، حضرت در مراسم حج شركت مى كند، مردم را مى بيند، اما مردم او را نمى بينند و نمى شناسند. امام صادق (ع) مى فرمايد: امام قائم دو غيبت دارد: در يكى از آن دو (1) در مراسم حج شركت مى كند، مردم را مى بيند، اما مردم او را نمى بينند و نمى شناسند. (2).
محمدبن عثمان عمرى- نائب حضرت- مى گوید: به خدا سوگند كه صاحب الامر هر سال، ايام حج شركت مى كند و مردم را مى بيند و مى شناسد، اما مردم او را نمى بينند و نمى شناسند. (3)
حميرى از وى سؤال مى كند: آيا حضرت را ديده اى؟
پاسخ مى دهد: آخرين ديدار من با حضرت دركنار خانه خدا بود كه مى فرمود: اللهم انجزلى ما وعدتنى (4) اين سخن دليل بر آن است كه حضرت در مراسم حج شركت مى كند، منتهى در غيبت صغرى كسانى كه حضرت را مى شناختند، به وجود مبارك ايشان پي مى بردند، اما ديگران چنين سعادتى نداشتند. در زمان غيبت كبرى، تمام افراد از اين افتخار محروم هستند، زيراكسى حضرت را نمى شناسد. على بن ابراهيم ازدى مى گوید: طواف هفتم بودم كه دركنار حلقه اى در طرف راست خانه خدا، جوان زيبا رو، خوش بو، با وقار و با شكوهى را دیدم كه گروهى از مردمان دور او را گرفته اند. هرگز احدى را خوش بيان تر و نيكوگفتارتر از او نديده بودم، كه با منطقى بسيار شيرين و روشى بسيار نيكو با مردم سخن مى گفت. نزديك شدم كه با او سخن بگویم. مردم انبوهى كه گرداگرد وجودش را گرفته بودند، مانع شدند. پرسيدم: اين جوان كيست؟
گفتند: او فرزند پيامبر(ص) است، همه ساله در موسم شركت كرده، يك روز براى خواص شيعيانش ظاهر مى شود و با آن ها سخن مى گويد. (5)
گفته مى شودكه ديدار ابراهيم بن مهزيار با حضرت، در موسم حج اتفاق افتاده است. (6)
حميرى از وى سؤال مى كند: آيا حضرت را ديده اى؟
پاسخ مى دهد: آخرين ديدار من با حضرت دركنار خانه خدا بود كه مى فرمود: اللهم انجزلى ما وعدتنى (4) اين سخن دليل بر آن است كه حضرت در مراسم حج شركت مى كند، منتهى در غيبت صغرى كسانى كه حضرت را مى شناختند، به وجود مبارك ايشان پي مى بردند، اما ديگران چنين سعادتى نداشتند. در زمان غيبت كبرى، تمام افراد از اين افتخار محروم هستند، زيراكسى حضرت را نمى شناسد. على بن ابراهيم ازدى مى گوید: طواف هفتم بودم كه دركنار حلقه اى در طرف راست خانه خدا، جوان زيبا رو، خوش بو، با وقار و با شكوهى را دیدم كه گروهى از مردمان دور او را گرفته اند. هرگز احدى را خوش بيان تر و نيكوگفتارتر از او نديده بودم، كه با منطقى بسيار شيرين و روشى بسيار نيكو با مردم سخن مى گفت. نزديك شدم كه با او سخن بگویم. مردم انبوهى كه گرداگرد وجودش را گرفته بودند، مانع شدند. پرسيدم: اين جوان كيست؟
گفتند: او فرزند پيامبر(ص) است، همه ساله در موسم شركت كرده، يك روز براى خواص شيعيانش ظاهر مى شود و با آن ها سخن مى گويد. (5)
گفته مى شودكه ديدار ابراهيم بن مهزيار با حضرت، در موسم حج اتفاق افتاده است. (6)
1.علامه مجلسى در مراة العقول ج 4 ص47 مى گويد مراد غيبت كبرى است .
2. كافى ج 1 ص 339 .
3.كمال الدين ص 440 .
4.همان بحا رالانوار ج 52 ص 1 اعلام الورى 421.
5. روزگار رهایی ج 1، ص 171.
امام صادق (ع) فرمود: نخستين چيزى كه از عدالت قائم (ع) ظاهر مى شود، اين است كه منادى اعلام مى كند، آنان كه طواف مستحبى مى كنند، مطاف و حجر الاسود را براى كسانى كه طواف واجب مى كنند، خالى كنند. (6)
6. بحا ر الا نوار ج 52 ص 374، الزام النا صب ص 223.
