شکى نیست که قرآن مجید، در عرض ۲۳ سال به نحو تدریجى نازل شده است . و از سوى دیگر مى خوانیم که : قرآن کریم در ماه مبارک رمضان و در یک شب نازل گردیده است . به عبارت دیگر، آیه : (( شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن )) (۲۴)
تصریح مى کند که قرآن در ماه رمضان نازل گشته است . و آیات شریفه : (( انا انزلناه فى لیله القدر )) (۲۵) و (( انا انزلناه فى لیله مبارکه )) (۲۶) نشان مى دهند که قرآن مجید، در یک شب نازل گردیده است . و آن یک شب در ماه رمضان بوده است . و از روایات به دست مى آید که آن شب ، شب ۲۳ مبارک رمضان است .
و از سوى دیگر مى بینیم که کفار مکه اعتراض کرده و مى گفتند: چرا قرآن کریم ، دفعتا واحده نازل نمى شود؟ در جواب آنان ، خداوند فرمود: این براى آن است که قلب تو را مطمئن و ثابت گردانیم ؛ چون اگر همه قرآن به یک بار، نازل مى شد، وحى الهى قطع مى گردید و دیگر رابطه تو با خدا برقرار نمى شد:
(( و قال الدین کفروا لولا نزل علیه القران جمله واحده کذلک لنثبت به فوادک و رتلناه ترتیلا )) (۲۷).
یعنى (و باز کافران جاهل به اعتراض گفتند که : چرا این قرآن (اگر از جانب خداست ) یکباره براى رسول خدا نازل نگشت (اى رسول ما! جاهلان نمى دانند، حکمتش این است که ) تا (تدریجا) ما تو را به آن دل آرام کنیم (و اطمینان قلب دهیم . و بدین سبب ) آیات خود را بر تو مرتب به ترتیبى روشن (و روشى نیکو) فرستادیم ).
و نیز مى فرماید: (( و قرانا فرقناه لتقراءه على الناس على مکث و نزلناه تنزیلا )) (۲۸).
یعنى : (قرآن را قطعه - قطعه فرستادیم تا آن را با تاءنى و دقت ، بر مردم بخوانى . و آن را بتدریج نازل کرده ایم .)
پس یقینى است که قرآن کریم ، در عرض ۲۳ سال ، نازل گردیده است .
درباره جمع میان این دو مطلب ، در روایات شیعه و اهل سنت آمده است که قرآن ، در یک شب از جانب خداوند به (بیت المعمور) یا (بیت العزه ) نازل شده ، و پس از آن ، بتدریج بر آن حضرت نازل گشته است .
المنار مى گوید: آغاز نزول قرآن در شب قدر بوده است نه همه اش . ولى آن بر خلاف ظهور سه آیه گذشته است که در اول بحث آوردیم .
در کافى از حفص بن غیاث نقل شده است که : از امام صادق - صلوات الله علیه - پرسیدم خدا مى فرماید: (( شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن )) و حال آنکه از اول تا آخر قرآن ، در عرض ۲۳ سال نازل شده است ؟
فرمود: تمام قرآن در ماه مبارک رمضان به بیت المعمور نازل شد، سپس در طول بیست سال ، نازل گردید(۲۹) در روایات اهل سنت (بیت العزه ) آمده است .
در تفسیر صافى ، مقدمه نهم (بیت المعمور) را به قلب رسول خدا - صلى الله علیه و آله - تاءویل کرده و مى فرماید: گویا مراد، نزول آن به قلب پیامبر است . چنانکه خداوند فرموده است : (( نزل به الروح الامین على قلبک )) (۳۰) آنگاه در عرض ۲۳ سال ، بتدریج از قلبش به زبانش نازل شده است . وقتى که جبرئیل مى آمد و وحى را با الفاظش مى خواند.
در اینجا تحقیق دیگرى نیز هست که بسیار قوى مى باشد و آن اینکه قرآن مجید دوبار نازل گردیده است ؛ بار اول ، به طور فشرده و بسیط به قلب آن حضرت نازل شده و بار دیگر، به طور مشروح و به تدریج و در عرض ۲۳ سال چنانکه شیخ ابوعبدالله زنجانى در کتاب (تاریخ القرآن ) (۳۱) ترجمه سحاب ، احتمال داده است . و در تفسیر المیزان ، ذیل آیه شریفه (شهر رمضان ...) آن را قبول کرده و بر آن استدلال مفصل نموده است . روایات نیز در دوبار نازل شدن قرآن کریم ، صراحت دارند. چنانکه نقل گردید.
توضیح اینکه : قرآن مجید، خود حاکى است که رسول خدا - صلى الله علیه و آله - پیش از آنکه جبرئیل بیاید و آن را بخواند، قرآن را مى دانست ولى اجازه خواندن نداشت . آن آیه چنین است : (( لا تحرک به لسانک لتعجل به ان علینا جمعه و قرآنه فاذا قراءناه فاتبع قرآنه ثم ان علینا بیانه )) (۳۲)
یعنى : (زبانت را به خواندن قرآن ، حرکت مده ، که جمع کردن و خواندن آن بر عهده ماست . و چون ما آن را خواندیم ، از قرائت آن پیروى کن . سپس تفهیم آن بر عهده ماست .).
از اینجا معلوم مى شود که قرآن کریم با نزول اول ، در قلب آن حضرت بوده است و آن را مى دانسته است . ولى لازم بود جاى مناسب و اندازه مناسب آن را جبرئیل بیان کند که در کجا بخواند و چقدر بخواند؟
وانگهى ، به نظر مى آید که آن حضرت ، فقط قرآن را مى دانست اما نمى توانست آن را به صورت (اعجاز) بخواند. و اگر خودش مى خواند، نظیر گفته هاى دیگرش مى شد و در قالب اعجاز ادا نمى گردید. ولى جبرئیل آن را به صورت اعجاز مى خواند. و حضرت نیز با همان کلمات ، ادا مى کرد. و کاتبان وحى آن را مى نوشتند؛ مانند آنکه ما به مسافرت رفته ایم و همه چیز آن در ذهن ماست ، ولى نمى توانیم آن را با شعر بخوانیم ، بلکه لازم است تا شاعرى آن را به نظم درآورد و ما در این صورت ، نزول اولى ، براى آن بوده است که لازم بود آن حضرت ، حقایق را بداند. و قبلا به کلیات و فشرده دین ، آگاهى داشته باشد. خلاصه : یک بار قرآن کریم به طور فشرده و مجموعى ، در یک شب به قلب مبارکش نازل گشته ، و بار دیگر در عرض ۲۳ سال ، هر کجا و هر قدر که لازم بود، جبرئیل دانسته هاى او را به صورت (اعجاز) مى خوانده و آن حضرت نیز آن را براى مردم ادا مى فرموده است . تا اینکه تمام آنچه که به قلبش نازل شده بود، در قالب الفاظ، بیان گردیده است .
آنچه کفار مى گفتند: (( لولا نزل علیه القران جمله واحده )) (۳۳) نظرشان به نزول دوم بوده است . و مى گفتند: چرا همه آن را به یک بار نمى خواند و هر از چند صباحى ، چند آیه نازل مى شود. خداوند نیز در جواب آنان فرمود: این ، به علت نشدن وحى و اطمینان قلب پیامبر مى باشد.
نزول دفعى و تدریجى قرآن
شکى نیست که قرآن مجید، در عرض ۲۳ سال به نحو تدریجى نازل شده است . و از سوى دیگر مى خوانیم که : قرآن کریم در ماه مبارک رمضان و در یک شب نازل گردیده است . به عبارت دیگر، آیه : (( شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن )) (۲۴)
تصریح مى کند که قرآن در ماه رمضان نازل گشته است . و آیات شریفه : (( انا انزلناه فى لیله القدر )) (۲۵) و (( انا انزلناه فى لیله مبارکه )) (۲۶) نشان مى دهند که قرآن مجید، در یک شب نازل گردیده است . و آن یک شب در ماه رمضان بوده است . و از روایات به دست مى آید که آن شب ، شب ۲۳ مبارک رمضان است .
و از سوى دیگر مى بینیم که کفار مکه اعتراض کرده و مى گفتند: چرا قرآن کریم ، دفعتا واحده نازل نمى شود؟ در جواب آنان ، خداوند فرمود: این براى آن است که قلب تو را مطمئن و ثابت گردانیم ؛ چون اگر همه قرآن به یک بار، نازل مى شد، وحى الهى قطع مى گردید و دیگر رابطه تو با خدا برقرار نمى شد:
(( و قال الدین کفروا لولا نزل علیه القران جمله واحده کذلک لنثبت به فوادک و رتلناه ترتیلا )) (۲۷).
یعنى (و باز کافران جاهل به اعتراض گفتند که : چرا این قرآن (اگر از جانب خداست ) یکباره براى رسول خدا نازل نگشت (اى رسول ما! جاهلان نمى دانند، حکمتش این است که ) تا (تدریجا) ما تو را به آن دل آرام کنیم (و اطمینان قلب دهیم . و بدین سبب ) آیات خود را بر تو مرتب به ترتیبى روشن (و روشى نیکو) فرستادیم ).
و نیز مى فرماید: (( و قرانا فرقناه لتقراءه على الناس على مکث و نزلناه تنزیلا )) (۲۸).
یعنى : (قرآن را قطعه - قطعه فرستادیم تا آن را با تاءنى و دقت ، بر مردم بخوانى . و آن را بتدریج نازل کرده ایم .)
پس یقینى است که قرآن کریم ، در عرض ۲۳ سال ، نازل گردیده است .
درباره جمع میان این دو مطلب ، در روایات شیعه و اهل سنت آمده است که قرآن ، در یک شب از جانب خداوند به (بیت المعمور) یا (بیت العزه ) نازل شده ، و پس از آن ، بتدریج بر آن حضرت نازل گشته است .
المنار مى گوید: آغاز نزول قرآن در شب قدر بوده است نه همه اش . ولى آن بر خلاف ظهور سه آیه گذشته است که در اول بحث آوردیم .
در کافى از حفص بن غیاث نقل شده است که : از امام صادق - صلوات الله علیه - پرسیدم خدا مى فرماید: (( شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن )) و حال آنکه از اول تا آخر قرآن ، در عرض ۲۳ سال نازل شده است ؟
فرمود: تمام قرآن در ماه مبارک رمضان به بیت المعمور نازل شد، سپس در طول بیست سال ، نازل گردید(۲۹) در روایات اهل سنت (بیت العزه ) آمده است .
در تفسیر صافى ، مقدمه نهم (بیت المعمور) را به قلب رسول خدا - صلى الله علیه و آله - تاءویل کرده و مى فرماید: گویا مراد، نزول آن به قلب پیامبر است . چنانکه خداوند فرموده است : (( نزل به الروح الامین على قلبک )) (۳۰) آنگاه در عرض ۲۳ سال ، بتدریج از قلبش به زبانش نازل شده است . وقتى که جبرئیل مى آمد و وحى را با الفاظش مى خواند.
در اینجا تحقیق دیگرى نیز هست که بسیار قوى مى باشد و آن اینکه قرآن مجید دوبار نازل گردیده است ؛ بار اول ، به طور فشرده و بسیط به قلب آن حضرت نازل شده و بار دیگر، به طور مشروح و به تدریج و در عرض ۲۳ سال چنانکه شیخ ابوعبدالله زنجانى در کتاب (تاریخ القرآن ) (۳۱) ترجمه سحاب ، احتمال داده است . و در تفسیر المیزان ، ذیل آیه شریفه (شهر رمضان ...) آن را قبول کرده و بر آن استدلال مفصل نموده است . روایات نیز در دوبار نازل شدن قرآن کریم ، صراحت دارند. چنانکه نقل گردید.
توضیح اینکه : قرآن مجید، خود حاکى است که رسول خدا - صلى الله علیه و آله - پیش از آنکه جبرئیل بیاید و آن را بخواند، قرآن را مى دانست ولى اجازه خواندن نداشت . آن آیه چنین است : (( لا تحرک به لسانک لتعجل به ان علینا جمعه و قرآنه فاذا قراءناه فاتبع قرآنه ثم ان علینا بیانه )) (۳۲)
یعنى : (زبانت را به خواندن قرآن ، حرکت مده ، که جمع کردن و خواندن آن بر عهده ماست . و چون ما آن را خواندیم ، از قرائت آن پیروى کن . سپس تفهیم آن بر عهده ماست .).
از اینجا معلوم مى شود که قرآن کریم با نزول اول ، در قلب آن حضرت بوده است و آن را مى دانسته است . ولى لازم بود جاى مناسب و اندازه مناسب آن را جبرئیل بیان کند که در کجا بخواند و چقدر بخواند؟
وانگهى ، به نظر مى آید که آن حضرت ، فقط قرآن را مى دانست اما نمى توانست آن را به صورت (اعجاز) بخواند. و اگر خودش مى خواند، نظیر گفته هاى دیگرش مى شد و در قالب اعجاز ادا نمى گردید. ولى جبرئیل آن را به صورت اعجاز مى خواند. و حضرت نیز با همان کلمات ، ادا مى کرد. و کاتبان وحى آن را مى نوشتند؛ مانند آنکه ما به مسافرت رفته ایم و همه چیز آن در ذهن ماست ، ولى نمى توانیم آن را با شعر بخوانیم ، بلکه لازم است تا شاعرى آن را به نظم درآورد و ما در این صورت ، نزول اولى ، براى آن بوده است که لازم بود آن حضرت ، حقایق را بداند. و قبلا به کلیات و فشرده دین ، آگاهى داشته باشد. خلاصه : یک بار قرآن کریم به طور فشرده و مجموعى ، در یک شب به قلب مبارکش نازل گشته ، و بار دیگر در عرض ۲۳ سال ، هر کجا و هر قدر که لازم بود، جبرئیل دانسته هاى او را به صورت (اعجاز) مى خوانده و آن حضرت نیز آن را براى مردم ادا مى فرموده است . تا اینکه تمام آنچه که به قلبش نازل شده بود، در قالب الفاظ، بیان گردیده است .
آنچه کفار مى گفتند: (( لولا نزل علیه القران جمله واحده )) (۳۳) نظرشان به نزول دوم بوده است . و مى گفتند: چرا همه آن را به یک بار نمى خواند و هر از چند صباحى ، چند آیه نازل مى شود. خداوند نیز در جواب آنان فرمود: این ، به علت نشدن وحى و اطمینان قلب پیامبر مى باشد.
حاضرین در سایت
ما 40 مهمان آنلاین داریم
حدیث روز
قطعه ایی از بهشت
You must have Flash Player installed in order to see this player.
