یا مجیر

۳/۱ - آنچه انسان را از پزشک ، بى نیاز مى کند
۶۶ - الخصال :
- به نقل از اصبغ بن نباته -: امیر مؤ منان على بن ابیطالب (علیه السلام ) به فرزند خود حسن (علیه السلام ) فرمود: ((پسرم ! آیا تو را چهار نکته نیاموزم که به کمک آنها از طب ، بى نیاز شوى ؟)).
گفت : چرا، اى امیرمؤ منان !
فرمود: ((بر سفره نمى نشینى ، مگر آن هنگام که گرسنه اى ؛ و از سفره بر نمى خیزى ، مگر در آن حال که هنوز، میل خوردن دارى ؛ خوب بجو؛ و به گاه خفتن ، خودت را بر خلا^(۱۲۴) عرضه کن . اگر این چهار نکته را به کار بستى ، از طب ، بى نیاز شوى )).^(۱۲۵)
۶۷ - امام على (علیه السلام ):
هر کس در گرسنگى کامل ، غذا بخورد، غذا را خوب بجود، در حالى که هنوز میل خوردن دارد، غذا را وا گذارد و چون احساس قضاى حاجت کرد، آن را محبوس ندارد، به هیچ بیمارى اى جز بیمارى مرگ ، مبتلا نمى شود.^(۱۲۶)
۶۸ - امام على (علیه السلام ):
- در پاسخ به این پرسش که گفتند: (چرا) در قرآن ، هر دانشى جز دانش ‍ طب هست ؟ -: هان ! در قرآن ، آیه اى است که همه طب را یک جا در خود گرد آورده است : وکلوا واشربوا ولا تسرفوا؛^(۱۲۷) بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید).^(۱۲۸)
۳/۲ - پرهیز از مراجعه به پزشک تا سر حد امکان
۶۹ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
تا هنگامى که بدنت درد را تحمل مى کند، از دارو بپرهیز و آن گاه که درد را تحمل نکرد، پس دارو.^(۱۲۹)
۷۰ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
هر کس سلامت تنش بر بیمارى اش چیرگى دارد، مداوا نکند.^(۱۳۰)
۷۱ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
هر کس مى تواند با بیمارى خود، سر کند، از درمان بپرهیزد؛ زیرا بسا دارویى که خود، بیمارى بر جاى مى نهد.^(۱۳۱)
۷۲ - امام على (علیه السلام ):
- در حکمت هاى منسوب به ایشان -: نوشیدن دارو براى بدن ، به صابون براى جامه مى ماند؛ آن را تمیز مى کند، اما کهنه اش هم مى کند.^(۱۳۲)
۷۳ - امام على (علیه السلام ):
با درد خویش ، تا آن هنگام که با تو مدارا مى کند، مدارا کن .^(۱۳۳)
۷۴ - امام على (علیه السلام ):
مسلمان به دارو توسل نمى جوید، مگر آن هنگام که بیمارى اش بر تن درستى اش چیرگى یابد.^(۱۳۴)
۷۵ - امام صادق (علیه السلام ):
سه چیز، نا خوشایندى در پى مى آورد:... و نوشیدن دارو بدون بیمارى ، هر چند شخص آن دارو، جان به در برد.^(۱۳۵)
۷۶ - امام صادق (علیه السلام ):
هر کس تن درستى اش بر بیمارى اش چیرگى داشته باشد و دارو بنوشد، به زیان خویش ، اقدام کرده است .^(۱۳۶)
۷۷ - امام صادق (علیه السلام ):
هر کس تن درستى اش بر بیمارى اش غلبه داشته باشد و خود را به چیزى درمانى کند و پس از آن بمیرد، من در پیشگاه خداوند، از او بیزارى مى جویم .^(۱۳۷)
۷۸ - امام کاظم (علیه السلام ):
تا زمانى که بیمارى ، به جد با شما درگیر نشده است ، درگیر معالجه طبیبان نشوید، که درمان به مانند ساختمان است که مقدار کمى از آن ، شخص را به مقدار فراوانش مى کشاند.^(۱۳۸)
۳/۳ - راه تن درستى
۷۹ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
هر کارى را چاره اى است و چاره تن درستى در دنیا، چهار چیز است : کم سخن گفتن ، کم خفتن ، کم راه رفتن و کم خوردن .^(۱۳۹)
۸۰ - الفقه المنسوب للامام الرضا (علیه السلام ):
روایت شده است : چون گرسنه شدى ، بخور؛ چون تشنه شدى ، بنوش ؛ چون ادرار بر تو فشار آورد، ادرار کن ؛ جز سر نیاز، نزدیکى مکن ؛ و چون احساس خواب آلودگى کردى ، بخواب ، که اینها مایه تن درستى بدن اند.^(۱۴۰)
۸۱ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
روزه بگیرید تا تن درست بمانید.^(۱۴۱)
۸۲ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
سفر کنید تا تن درست و سالم بمانید.^(۱۴۲)
۸۳ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
سفر کنید تا تن درست بمانید، جهاد کنید تا غنیمت به چنگ آورید، و حج بگزارید تا بى نیاز شوید.^(۱۴۳)
۸۴ - امام على (علیه السلام ):
شب زنده دارى ، مایه تن درستى است .^(۱۴۴)
۸۵ - امام سجاد (علیه السلام ):
حج و عمره بگزارید تا تن درست بمانید، روزى تان گشاده شود و خرجى خانواده تان تاءمین گردد.^(۱۴۵)
۳/۴ - عوامل شادابى
۸۶ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
سه چیز است که تن ، به واسطه آنها شاداب مى شود و رشد مى کند: بوى خوش ، جامه نرم و نوشیدن عسل .^(۱۴۶)
۸۷ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
بوى خوش ، شادى مى آورد. عسل ، شادى مى آورد. نگریستن به سبزه ، شادى مى آورد. و سوارى ، شادى مى آورد.^(۱۴۷)
۸۸ - امام على (علیه السلام ):
بوى خوش ، یک تعویذ (نشاط و شادى )^(۱۴۸) است . عسل ^(۱۴۹) یک تعویذ است . سوارى ، یک تعویذ است . نگریستن به سبزه ، یک تعویذ است .^(۱۵۰)
۸۹ - امام صادق (علیه السلام ):
هر کس کفش زرد بپوشد، تا هنگامى که آن را کهنه کند، در شادمانى است .^(۱۵۱)
۹۰ - امام باقر (علیه السلام ):
هر کس کفش زرد بپوشد، تا زمانى که آن کفش را داشته باشد، دل خوش ‍ دارد؛ چرا که خداوند مى فرماید: صفراء فاقع لونها تسر النظرین ؛^(۱۵۲) زردى پر رنگ ، که دیدنش بینندگان را شاد مى کند.^(۱۵۳)
۹۱ - امام صادق (علیه السلام ):
سه چیز چاق مى کند و سه چیز دیگر، لاغر مى کند: آنچه چاق مى کند، عبارت است : پیوسته حمام کردن ، استشمام بوى خوش ، پوشیدن جامه نرم ...^(۱۵۴).^(۱۵۵)
۹۲ - الکافى :
- به نقل از احمد بن محمد بن خالد، از یکى از یارانش -: امام صادق (علیه السلام ) فرمود: ((سه چیز است که خوردنى نیست ، ولى چاق مى کند؛ سه چیز است که خوردنى است ، ولى لاغر مى کند؛ دو چیز است که براى هر چیزى سودمند است و براى هیچ چیز، ضرر ندارد؛ و دو چیز است که از هر جهت ، زیان دارد و براى هیچ چیز، فایده اى ندارد. اما آن سه چیز که خوراکى نیست و چاق مى کند عبارت اند: گوشت خشک شده ، پنیر و خرماى تازه به بار نشسته (و در حدیثى دیگر آمده است : گوشت راسته شتر و لرد روغن ). آن دو چیزى هم که براى هر چیز سودمند است و براى هیچ چیز ضرر ندارد، عبارت اند: آب نیم گرم ^(۱۵۶) و انار. و آن دو چیزى هم که براى هر چیز زیان دارند و براى هیچ چیز مفید نیستند، عبارت اند: از گوشت خشک شده و پنیر)).^(۱۵۷)
(راوى مى گوید:) گفتم : فدایت شوم ! آن جا گفتى لاغر مى کنند و این جا مى گویى زیان مى رسانند؟!
فرمود: ((آیا نمى دانى که لاغرى ، خود (مصداق هاى ) زیان دیدگى است ؟!)).^(۱۵۸)
۹۳ - امام صادق (علیه السلام ):
تعویذ^(۱۵۹) (نشاط و شادى )، در ده چیز است : قدم زدن ، سوارى ، در آب غوطه خوردن ، به سبزه نگریستن ، خوردن و آشامیدن ، به زن خوش سیما نگاه کردن ، آمیزش جنسى ، مسواک زدن ، سر را با خطمى در حمام و جز آن شستن ، و با مردمان هم سخن شدن .^(۱۶۰)
۹۴ - الفقه المنسوب للامام الرضا (علیه السلام ):
روایت مى کنم که اگر چیزى موجب افزایش (نیرو و نشاط) بدن باشد، ماساژ دادن بدن و لباس نرم ، همچنین بوى خوش و استحمام ، (جزیى ) آن است ، و اگر (گزارش شود که ) مرده اى در اثر ماساژ دادن زنده شده است ، من آن را انکار نمى کنم .^(۱۶۱)
۹۵ - امام رضا (علیه السلام ):
هر کس مى خواهد مزاج صفراوى ^(۱۶۲) را فرو بنشاند، هر روز، چیزى تر و سرد بخورد، بدن خویش را باد بزند، کمتر حرکت کند^(۱۶۳)، و به آن که وى را دوست دارد، فراوان بنگرد.^(۱۶۴)
۳/۵ - عوامل طول عمر
۹۶ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
چهار چیز، بر عمر مى افزاید: ازدواج با دوشیزگان ، غسل کردن با آب گرم ، خفتن بر شانه چپ ، و خوردن سیب در سحرگاهان .^(۱۶۵)
۹۷ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
گرم مزاجان ^(۱۶۶) را به درازى عمر، مژده ده .^(۱۶۷)
۹۸ - کتاب من لا یحضره الفقیه :
پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمود: ((هر که جاودانگى را مى خواهد - و البته جاودانگى اى (براى غیر خدا) نیست - باید که چاشت را زودتر بخورد^(۱۶۸)، کفش خوب (و مناسب ) بپوشد، رداى سبک برگیرد، و کمتر با زنان بیامیزد)).
پرسیدند: اى پیامبر خدا! رداى سبک چیست ؟
فرمود: ((کم بودن بدهى )).^(۱۶۹)
۹۹ - امام على (علیه السلام ):
هر که خواهان جاودانگى است - و البته جاودانگى اى (براى غیر خدا) نیست - زود صبحانه بخورد، دیرتر شام بخورد^(۱۷۰)، با زنان کمتر در آمیزد، و رداى سبک برگیرد.^(۱۷۱)
۱۰۰ - امام على (علیه السلام ):
شستن دست ها پیش و پس از غذا خوردن ، (موجب ) فزونى عمر^(۱۷۲) است .^(۱۷۳)
۱۰۱ - امام صادق (علیه السلام ):
دست هایتان را پیش و پس از غذا خوردن بشویید، که فقر را مى برد و بر عمر مى افزاید.^(۱۷۴)
۳/۶ - آنچه موجب پیرى زودرس مى شود
۱۰۲ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
ده چیز پیرى به بار مى آورد: فراوانى آمیزش (جنسى ) با زنان ، شستن سر با گل ، توقف زیاد در آبریزگاه ، سخن گفتن به گاه قضاى حاجت ، فراوانى (استعمال ) بوى خوش ، نوشیدن آب به هنگام شب ، نگریستن به شرمگاه زن ، به رو خفتن ، شبانه ایستاده آب نوشیدن ، و آستین را به صورت مالیدن .^(۱۷۵)
۱۰۳ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
شام را وا مگذارید، هر چند به خوردن دانه خرماى خشکیده اى باشد. من بر امت خویش از این بیم دارم که وا گذاردن شام پیرى و درهم شکستگى به سراغشان آید؛ چرا که شام ، مایه نیرومندى پیر و جوان است .^(۱۷۶)
۱۰۴ - امام صادق (علیه السلام ):
چهار چیز (انسان را) پیش از فرا رسیدن هنگام پیرى پیر مى کند: خوردن گوشت خشک شده ، نشستن بر جاى مرطوب ، بالا رفتن بر پلکان ، و آمیزش ‍ با پیر زنان .^(۱۷۷)
همچنین ، ر. ک : ص ۶۹ (اندوه و بیمارى )
۳/۷ - آنچه بدن را فرسوده مى کند
۱۰۵ - امام صادق (علیه السلام ):
سه چیز، بدن را فرسوده مى کند و شاید هم (فرد را) بکشد: حمام رفتن با شکم پر، آمیزش کردن با شکم پر^(۱۷۸) و همبسترى با پیرزنان .^(۱۷۹)
۱۰۶ - امام صادق (علیه السلام ):
سه چیز، بدن را فرسوده مى کند و شاید هم (فرد را) بکشد: خوردن گوشت خشکیده فاسد، حمام رفتن با شکم پر، و همبسترى با پیرزنان .^{(۱۸۰ )}
۱۰۷ - امام صادق (علیه السلام ):
دو چیز مناسب اند که به هیچ درون نادرستى درنیاید، مگر این که آن را نادرست (و ناسالم ) کنند. آن دو چیز مناسب ، عبارت اند از: انار و آب نیم گرم ؛ و آن دو چیز نامناسب نیز عبارت اند از: پنیر و گوشت خشک شده .^(۱۸۱)
همچنین ، ر. ک : مبحث بعد (اندوه و بیمارى ) و ص ۶۵ (عوامل شادابى : ح ۹۲).
۳/۸ - اندوه و بیمارى
قرآن
وتولى عنهم وقال یااءسفى على یوسف وابیضت عیناه من الحزن فهو کظیم ؛^(۱۸۲)
به آنان پشت کرد و گفت : ((آه و اندوه بر یوسف )). و چشمانش اندوه ، سفید شده بود، در حالى که اندوه خود را فرو مى خورد.
حدیث
۱۰۸ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
هر کس اندوه (و دغدغه اش ) فراوان شود، بدنش بیمار گردد.^(۱۸۳)
۱۰۹ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
اندوه (و دغدغه ) نیمى از پیرى است .^(۱۸۴)
۱۱۰ - امام على (علیه السلام ):
اندوه ، یکى از دو پیرى است .^(۱۸۵)
۱۱۱ - امام على (علیه السلام ):
اندوه ، تن را ذوب مى کند^(۱۸۶).^(۱۸۷)
۱۱۲ - امام على (علیه السلام ):
اندوه ، تن را نحیف مى کند.^(۱۸۸)
۱۱۳ - امام على (علیه السلام ):
اندوه ، بدن را فرسوده مى کند.^(۱۸۹)
۳/۹ - پرهیز از سرما، و استقبال از آن
۱۱۴ - امام على (علیه السلام ):
از سرما در آغازش بپرهیزید و در پایانش استقبال کنید؛ چه ، سرما با بدن ، همان کارى را مى کند که با درختان مى کند: در آغازش مى سوزاند و در پایانش شاخ و برگ مى رویاند.^(۱۹۰)
۱۱۵ - الدعوات :
- به نقل از زربن حبیش -: امیر مؤ منان ، چهار جمله در طب فرموده که اگر بقراط یا جالینوس آنها را گفته بودند، صد ورق ، مقابلشان نهاده مى شد و آنها را بدین سخنان ، مى آراستند. آن سخنان ، این است که فرمود:
((از سرما در آغازش بپرهیزید و در پایانش استقبال کنید؛ چه ، سرما با بدن ، همان کارى را مى کند که با درختان مى کند: در آغازش مى سوزاند و پایانش شاخ و برگ مى رویاند)).^(۱۹۱)
۳/۱۰ - خاصیت هاى بوى خوش
۱۱۶ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
بوى خوش ، قلب را تقویت مى کند.^(۱۹۲)
۱۱۷ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
هیچ بنده اى خوش بو نباشد، مگر آن که عقلش افزون گردد.^(۱۹۳)
۱۱۸ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
بوى خوش ، قلب ^(۱۹۴) را محکم مى کند و بر (توان ) آمیزش ‍ مى افزاید.^(۱۹۵)
۱۱۹ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
هر کس پیش از نوشیدن چیزى ، غذا بخورد و سحرى میل کند و قدرى بوى خوش (بر خود) بمالد، بر روزه گرفتن ، توان بیشترى یابد.^(۱۹۶)
۱۲۰ - امام صادق (علیه السلام ):
بوى خوش ، عقل را استوار مى کند و بر توان جنسى مى افزاید.^(۱۹۷)
۱۲۱ - امام صادق (علیه السلام ):
هر کس در آغاز روز، بوى خوش استعمال کند: تا شب ، عقلش او را همراهى مى کند.^(۱۹۸)
۱۲۲ - امام صادق (علیه السلام ):
هر کس در حالى که روزه است ، در آغاز روزه ، خوش بو کننده اى به کار ببرد، عقل خویش را از کف ندهد.^(۱۹۹)
۱۲۳ - امام رضا (علیه السلام ):
...گل نرگس ببویید؛ زیرا از زکام ، ایمنى مى بخشد.^(۲۰۰) همچنین است سیاه دانه .^(۲۰۱)
ر. ک : ۶۷ ح ۱۰۲ (آنچه موجب پیرى زودرس مى شود).
ر. ک : ص ۱۵۴ (آنچه مانع دیوانگى مى شود / بوییدن نرگس ).
۳/۱۱ - پاکیزگى و بهداشت
۳/۱۱ - ۱ - شستن جامه
۱۲۴ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
هر کس جامه اى بر مى گیرد، باید آن را تمیز کند.^(۲۰۲)
۱۲۵ - امام على (علیه السلام ):
هر کس جامه خویش را تمیز کند، اندیشه و اندوهش کم شود.^(۲۰۳)
۱۲۶ - امام على (علیه السلام ):
جامه تمیز، اندوه و غم را مى برد و مایه طهارت براى نماز است .^(۲۰۴)
۱۲۷ - امام على (علیه السلام ):
شستن جامه ، اندوه و غم را مى برد و مایه طهارت براى نماز است .^(۲۰۵)
۳/۱۱ - ۲ - شستن دستمال
۱۲۸ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
دستمال آلوده به چربى و بوى گوشت را در خانه مگذارید، که آن ، خفتگاه شیطان هاست .^(۲۰۶)
۳/۱۱ - ۳ - پوشاندن روى ظرف
۱۲۹ - امام باقر (علیه السلام ):
پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم )، ظرف سرپوش دار^(۲۰۷) را مى پسندید.^(۲۰۸)
۱۳۰ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
بر درهایتان قفل بزنید، دهانه مشک هایتان را ببندید و بر ظرف هایتان درپوش بگذارید.^(۲۰۹)
۱۳۱ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
در (خانه هایتان ) را ببندید، ظرف هایتان را وارونه بگذارید، دهانه مشک هایتان را ببندید، و چراغ هایتان را خاموش کنید؛ چه ، به آنان (شیاطین ) اجازه داده نشده است بر دیوار خانه هاى در بسته شما بالا روند.^(۲۱۰)
۱۳۲ - مسند ابن حنبل :
- به نقل از ابو هریره -: پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) به ما فرمود که آب وضو^(۲۱۱) را بپوشانیم ، دهانه مشک را ببندیم و ظرف را وارونه بگذاریم .^(۲۱۲)
۱۳۳ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
در (خانه )هایتان را ببندید، دهانه مشک را ببندید، ظرف را وارونه بگذارید (یا درپوش بگذارید) و چراغ را خاموش کنید؛ زیرا شیطان ، در بسته اى را باز نمى کند، سر بسته مشکى را نمى گشاید، در ظرفى را بر نمى دارد، و موش ، خانه مردم را بر سرشان آتش مى زند.^(۲۱۳)
۳/۱۱ - ۴ - شستن سر با سدر
۱۳۴ - امام على (علیه السلام ):
هنگامى که خداوند، پیامبر خویش را به آشکار ساختن اسلام فرمان داد و وحى هویدا شد، کم بودن شمار مسلمانان و فراوان بودن شمار کافران را دید. پس پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) به سختى اندوهگین شد. در این هنگام ، خداوند، جبرئیل را با قدرى سدر از سدره المنتهى فرستاد. وى ، سرش را با آن شست و بدین وسیله ، اندوهش بر طرف شد.^(۲۱۴)
۱۳۵ - کتاب من لا یحضره الفقیه :
پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم )، اندوهگین شد. پس جبرئیل به او توصیه کرد سر خویش را با سدر بشوید. آن سدر، از سدره المنتهى بود.^(۲۱۵)
۳/۱۱ - ۵ - گرفتن سبیل
۱۳۶ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
هر کس در هر جمعه ، قدرى از سبیل و ناخن هاى خود را بگیرد، خداوند به (بدن ) او شفایى نهد و دردى از او برون برد.^(۲۱۶)
همچنین ، ر. ک : ص ۲۸۴ (مو / گرفتن سبیل ).
۳/۱۱ - ۶ - کوتاه کردن ناخن ها
۱۳۷ - پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ):
کوتاه کردن ناخن ها، مانع (بروز) درد بزرگ مى شود و روزى را سرشار مى سازد.^(۲۱۷)
همچنین ، ر. ک : ص ۲۸۹ (ناخن / کوتاه کردن ناخن )
۳/۱۲ - نقش کفش در سلامت
۱۳۸ - امام حسین (علیه السلام ):
پیامبر خدا به من فرمود: ((فرزندم !... کفش خوب به پا کن که کفش ، خلخال (زینت پاى ) مردان است .^(۲۱۸)
۱۳۹ - امام على (علیه السلام ):
کفش خوب به پا کردن ، مایه نگهدارى بدن است و یارى دهنده اى است بر نماز و طهارت .^(۲۱۹)
۱۴۰ - امام صادق (علیه السلام ):
عادت به پوشیدن کفش ، از مرگ هاى بد، جلوگیرى مى کند.^(۲۲۰)
۱۴۱ - امام صادق (علیه السلام ):
- هنگامى که به یکى از اصحاب خود نگریست که کفش سیاه داشت -: تو را کفش مشکى به چه کار؟! آیا نمى دانى که این کفش به چشم زیان مى رساند، آلت مردانگى را سست مى کند، از دیگر انواع ، گران تر است و هیچ کس آن را نمى پوشد، مگر این که با آن ، احساس نخوت ^(۲۲۱) مى کند؟!^(۲۲۲)
ر. ک : ص ۶۴ عوامل شادابى ح ۸۹ و ص ۶۵ ح ۹۰، ص ۶۷ عوامل طول عمر ح ۹۸، ص ۱۷۳ (آنچه چشم را جلا مى دهد و تقویت مى کند / پوشیدن کفش ).
ر. ک : ص ۱۹۱ (آنچه از سل پیشگیرى مى کند).
ر. ک : ص ۳۳۳ (آنچه از توان جنسى مى کاهد / کفش مشکى ).
ر. ک : ص ۳۹۰ (آداب غذا خوردن / در آوردن کفش ها)
۳/۱۳ - نهى از درمان با چشمه هاى آب گرم و آب هاى تلخ
۱۴۲ - امام صادق (علیه السلام ):
پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم )، از درمان با چشمه هاى آب گرم ، نهى فرموده است ، و آنها، چشمه هایى از آب گرم در کوهستان هاست که بوى گوگرد دارد.^(۲۲۳)
۱۴۳ - امام صادق (علیه السلام ):
پدرم خوش نداشت به آب تلخ و آب گوگرددار، درمان کند. او مى فرمود: ((نوح ، آن هنگام که توفان به پا شده بود، آب ها را فرا خواند و همه آنها به او پاسخ دادند، مگر آب هاى تلخ و آب هاى گوگرددار. پس ، این آب ها را نفرین کرد)).^(۲۲۴)
ر. ک : بحار الانوار: ج ۶۶ ص ۴۷۹ باب النهى عن الاستشفاء بالمیاه الحاره الکبریتیه والمره واءشباههما.